Volkstuin van Bemar

2019: combinatieteelt en wisselteelt

In de winter 2018-2019 ben ik weer volop bezig geweest te bedenken hoe we de tuin dit seizoen gaan inrichten. Het is ieder jaar weer een puzzel.

Vorig jaar las ik over allerlei vormen van tuinieren op internet. Zoals de eetbare bostuin, combinatieteelt, de MM bak, Back to Eden etc. Alles heeft wel aspecten waar ik iets mee kan en dat paste ik toe. De combinatieteelt zoals ik die in de moestuin bedacht,werd echter niet wat ik ervan had voorgesteld. Of dat kwam door de combinaties, of meer door het weer, weet ik niet. Dit jaar proberen we het opnieuw . Ik wil weer uitgaan van de wisselteelt samen met de combinatieteelt. Ik hoop dat we niet weer zo’n extreme zomer krijgen!

Eetbare bostuin

In de kruidentuin is de eetbare bostuin van toepassing, die blijft zoals hij is. We hebben daar 2 pruimenbomen, een kaki , een vijg, een bessenstruik en een kruisbes staan. Daartussen groeien diverse vaste kruiden, oerprei en spinaziezuring. Op de aarde liggen houtsnippers.

kruidentuin

Wisselteelt en Combinatieteelt

Welke gewassen waar komen te staan bepalen we aan de hand van een schema. Wij maken gebruik van wisselteelt en combinatieteelt. De moestuin is in 6 vakken verdeeld. Daarnaast hebben we nog 4 verhoogde bakken aan de voorkant van de tuin en nog een vak naast de kas.

Wisselteelt

Wisselteelt of vruchtwisseling betekent dat je de moestuin opdeelt in een aantal vakken. Hieruit volgt dat op elk vak dan een bepaalde plantengroep komt zoals de bladgewassen, wortelgewassen, vruchtgewassen, de bonen, etc.. Elk jaar schuiven de plantengroepen een vak op. Daardoor duurt het een paar jaar voordat een plantengroep weer op hetzelfde vak komt.

Dit zijn dan de hoofdgroepen:

  • kool,
  •  blad,
  • vrucht,
  • wortel,
  • aardappel,
  • peul

Waarom?

Waarom zou je gebruik van wisselteelt? Aan de ene kant om ziektes en plagen tegen gaan. Ziektes en plagen zijn vaak verbonden aan één plantengroep. Zo is knolvoet een ziekte die voorkomt bij kruisbloemigen (kolen, raapstelen, radijs, tuinkers, etc). En phytoftora is een schimmel die de nachtschade-familie aantast (aardappel, tomaat, aubergine). Bijna elke ziekte verdwijnt in de loop van de jaren uit de bodem als een plantengroep daar niet meer verbouwd wordt. Vaak is na drie tot vier jaar een ziekte uit de bodem verdwenen. Door de groepen ieder jaar op te schuiven zorg je er voor dat aardappelen pas vier jaar later op dezelfde plek komen of pas vier jaar na tomaten.

Aan de andere kant wordt wisselteelt gebruikt om te voorkomen dat de grond uitgeput raakt. Elke plant gebruikt specifieke voedingsstoffen (nutriënten). Als je een paar keer achter elkaar sla op hetzelfde stuk grond verbouwt, dan verdwijnen die voedingsstoffen uit de grond die sla nodig heeft. Het neemt weer een tijd in beslag voordat die voedingsstoffen weer door de bodem zijn opgeslagen. Sommige planten brengen voedingsstoffen in de grond die andere planten nodig hebben. Zo onttrekken veel plantengroepen stikstof uit de bodem. Peulgewassen (erwten, bonen, etc) brengen juist stikstof de bodem in. Daarom wissel je die gewassen met elkaar af .

Combinatieteelt

Je kunt ziektes en uitputting voorkomen door plantgroepen na elkaar te verbouwen, maar je kunt ze ook door elkaar heen verbouwen. Combinaties van planten naast elkaar verbouwen wordt combinatieteelt genoemd.

Waarom?

Soms hebben planten een positieve invloed op elkaar als ze naast elkaar staan. Sommige planten trekken nuttige insecten aan of stoten schadelijke insecten af. Andere planten zuiveren de grond van ziektes. Sommige planten hebben juist een negatieve invloed op elkaar. Die zet je dus niet naast elkaar.

Een ander voordeel van combinatieteelt is dat je optimaal gebruik kan maken van de ruimte in een moestuin. Sommige planten gaan de lucht in en laten ruimte op of vlak boven de grond. Sommige planten hebben lange diepe penwortels, andere juist oppervlakkige wortels. Op de bodem onder tomatenplanten is nog veel ruimte die je kan benutten door er bijvoorbeeld spinazie te zaaien. Pompoenen kunnen tussen mais kruipen. Worteltjes en pastinaken laten veel ruimte voor oppervlakkig wortelende gewassen.

Een bekend voorbeeld van combinatieteelt wordt wel de ‘Drie Gezusters’ genoemd: pompoen, bonen en mais. Bonen binden stikstof voor de stikstofminnende pompoen en mais. Mais biedt stevige stammen voor de bonen zodat die omhoog kunnen klimmen. En zo ontstaat er schaduw waar de pompoen van houdt. En de pompoen biedt weer een mooie bodembedekkende laag.

In onze tuin

De combinaties in de wisselteelt en combinatieteelt die ik vorig jaar heb gebruikt, wil ik dit jaar grotendeels herhalen op een ander vak uiteraard. De hoofdgroepen die ik aanhoud zijn: Aardappel,peul, kool, blad,vrucht, wortel, zoals het schema van de wisselteelt aangeeft . In onderstaande lijstjes staan alleen de gewassen die wij gaan telen, het kan dus zijn dat je iets mist in de opsomming.

1. Koolgewassen [ familie van de kruisbloemigen ]

  1. rode kool
  2. spruiten
  3. broccoli
  4. boerenkool
  5. bloemkool
  6. witte kool
  7. spitskool
  8. koolraap
  9. raapstelen
  10. radijs

2. Bladgewassen

  1. sla
  2. andijvie
  3. spinazie
  4. snijbiet
  5. prei
  6. mosterdblad
  7. orach
  8. peterselie
  9. kervel
  10. selderij
  11. postelein
  12. rucola
  13. veldsla

3. Vruchtgewassen

  1. tomaten
  2. pepers en paprika’s
  3. maïs
  4. augurk
  5. aubergines
  6. meloenen
  7. komkommers
  8. pompoenen
  9. courgettes

4. Wortelgewassen

  1. worteltjes
  2. winterpeen
  3. bietjes
  4. uien
  5. sjalotten
  6. knolvenkel
  7. pastinaak
  8. knolselderij
  9. knoflook

5. Aardappelen [nachtschade]

Heeft i.v.m. bijzonderheid in teelt, voorkomende ziekten, omvang gewas, verzorging, etc. een eigen vak .

6. Peulgewassen

  1. erwten
  2. peulen
  3. bonen
  4. bruine bonen
  5. tuinbonen

de combinaties

tuinboon,doperwt en peul
doperwten en peulen
  • vak 1: Kool: bloemkool, rodekool,radijs,broccoli,raapstelen,spruiten met goudsbloem, dille, oregano
  • vak 2: Blad: orach, prei, slasoorten,andijvie , knolvenkel, selderij, peterselie en [boom]spinazie
  • vak3:Vrucht:courgette,tomaat,paprika,peper,aubergine,komkommer met mais, Oost-Indische kers, pompoen
  • vak 4: Wortel:
    Bieten in combinatie met dille, knoflook, komkommer, koriander, worteltjes,winterpeen,pastinaak,uien,knolselderij en afrikaantjes
  • vak 5: aardappel: Dit jaar de Eersterling, Nicola en Tiamo , combineren met calendula en mais
  • vak 6: Bonen: tuinbonen,sperziebonen, snijbonen, peultjes en doperwten, bruine bonen:combineren met aubergine, bonenkruid, suikermais, selderij en tomaat
2018 aardappelen
aardappelen

de bakken

  • verhoogde bak 1: Knoflook, diverse slasoorten, wortel,ui, peterselie en bieslook
  • verhoogde bak 2: Venkel met andijvie, prei en tomaat
  • verhoogde bak 3: wordt de bak van Lieke en hier komen de dingen die zij lekker vindt: aardbei, wat bietjes, doperwt en bloemen om te plukken.
  • verhoogde bak 4: hierin staan nu al de winteruien. Ik kan daarbij worteltjes of winterpeen zaaien.
  • het vak achter kas: Tomaat met knoflook,bieslook,basilicum,wortel,selderij,ui,peterselie,prei, afrikaantjes en oi kers, paprika
  • vak voor kas: aardbei, te combineren met borage, kropsla, peterselie, prei, spinazie, tijm, tomaat, ui.

Let op dat je niet zomaar vakken begint te verwisselen of open plekken op te vullen met plantjes of zaadjes die je dan net hebt. Dat schopt het schema in de war. Heel eerlijk gezegd, gebeurt dat bij ons ieder jaar wel.We hebben iets geoogst. Het vak is leeg en dan leg ik maar bv bonen neer of ik zaai bietjes. Dat zijn groenten die we heel veel gebruiken. Maar ik zou het dus niet moeten doen…. Gelukkig zijn er ook uitzonderingen: winterpostelein, veldsla, Nieuw-Zeelandse spinazie en suikermaïs zijn met geen enkele andere groente verwant. Je kunt ze dus overal nog tussen zaaien of planten.

Op naar een nieuw seizoen combinatieteelt en wisselteelt!

%d bloggers liken dit: