Volkstuin van Bemar blogs en fotografie

Combinatieteelt

Goede buren, slechte buren

In een moestuin heb je planten die elkaar versterken of elkaar tegen werken.

Sommige planten stoten door middel van geur bv  insecten af voor hun buren of geven bepaalde stoffen door via de wortels. Door de geur die de planten afgeven kunnen ze elkaar versterken of juist verzwakken.

Denk maar aan de afrikaantjes (Tagetes patula) die wortel aaltjes voor hun buren afstoten.

Peulvruchten zoals erwten en bonen maken stikstof aan onder de grond. Sla en spinazie houden daar wel van. Deze bladgroenten groeien vlakbij of tussen de peulvruchten dan ook goed.

De wortelvlieg kan behoorlijk wat schade aanrichten aan je wortels. Maar van de geur van uien houdt hij niet. Daarom kun je dus het beste je worteltjes naast je uien te zaaien.

  • Vlas bij aardappelen beschermt tegen de coloradokever
  • Dille beschermt tegen zwarte luis
  • Vergeet mij nietjes onder framboos, beschermt tegen wormen in de vrucht
  • Goudsbloem en afrikaantjes beschermen tegen aaltjes
  • Lavendel beschermt mieren en bladluis
  • Oostindische kers beschermt tegen bladluis en witte vlieg.
  • Eenjarig bonenkruid wordt als voorgekweekt plantje mee uitgeplant met stambonen als bescherming tegen zwarte bonenluizen.

Dit zijn voorbeelden van goede buren. Slechte combinaties zijn er ook. Houd je hier rekening mee in je moestuin dan ben je bezig met combinatieteelt. Naast de wisselteelt is dit een goede, natuurlijke manier om je planten gezond te houden, zonder  bestrijdingsmiddelen.

Hoog en laag

Er zijn verschillende manieren hoe planten elkaar kunnen beïnvloeden. In de schaduw van je hoge bonenstaken kun je prima gewassen zaaien die dat niet erg vinden zoals spinazie. Planten die van veel zon houden geef je natuurlijk een ander plekje.

Een bekende combinatie is die van de “3 zusters”; mais, bonen en pompoen. De mais doet dienst als ondersteuning voor de klimmende bonen en de pompoen is de bodembedekker. De bonen zorgen voor stikstof in de grond waardoor de pompoen en mais extra goed groeien.

Wat kan er wel en niet naast elkaar in de moestuin?

Door het op de juiste manier combineren van verschillende gewassen in de moestuin kun je sterkere planten opkweken en een betere oogst overhouden. De combinaties waar je rekening mee moet houden bij het teeltplan staan hier op een rij .

Bron:http://www.tuinen.nl/combinatieteelt-in-de-moestuin

Gewas soort

Goede buren (wat kan wel)

Slechte buren (wat kan niet) 

Aardappels Afrikaantjes, bonen, dille, erwten,karwij, knoflook, koolrabi,  koolsoorten, mais, mierikswortel, munt, oost-indische kers, pepermunt, sluitkool, spinazie, spruiten, suikermais Framboos, komkommers,pompoenen, selderie, tomaten, ui zonnebloemen
 Aardbei Borage, kropsla, knoflook, peterselie prei, radijsjes stambonen, spinazie, tijm,tomaat, ui, veldsla Bloemkool, broccoli, komkommer, Koolsoorten, spruiten
 Andijvie Koolsoorten, knolvenkel, prei, sluitkool, stokbonen, tomaat, venkel
 Asperges Komkommer, kropsla, peterselie, pluksla, tomaten Knoflook, uien
 Bieten Dille, karwij, knoflook, komkommer, koolrabi, koolsoorten, koriander, uien Aardappels, spinazie, stokbonen
Bloemkool Bonen, dille, oregano, selderij Aardbei, erwten, tomaat
Bonen Aardappels, aardbei, erwten,tomaat, aubergine, bonenkruid, komkommer, selderij, sluitkool, pompoenen, rozemarijn, salie, suikermais Bieslook, knoflook, prei, sjalot, ui, venkel
 Broccoli Dille, kamille, rozemarijn, salie, selderij  Aardbei, Oost-Indische kers, oregano, tomaat
 Courgettes Mais,Oost-Indische kers, sla, stokbonen, uien Aardappels, komkommer
 Erwten Bieten, bonen, courgettes, dille, knolvenkel, komkommer, koolrabi, koolsoorten, kropsla, radijs, wortel Aardappels, bonen, knoflook, prei, ui
 Knoflook Aardbeien, bieten, frambozen, lelies, rozen, tomaten, vruchtbomen, wortels Erwten, koolsoorten, stokbonen
 Knolvenkel Dille, knolvenkel, komkommer, kool, koriander, kropsla pluksla, veldsla, witlof Bonen, tomaten
 Komkommer Bonen, bieten, dille, erwten, knolvenkel, kool, koriander, kropsla, mais, prei, selderie, uien Aardappel, radijsjes, tomaten
 Koolrabi Aardappel, asperges, bietjes, bonen, erwten, kropsla, schorseneren, selderie, spinazie
 Koolsoorten Aardappels, andijvie, bieten, dille, erwten, kamille,karwij, koriander, kropsla, pepermunt, pluksla, prei, spinazie, tomaten Aardbeien, mosterd, knoflook, uien
 Kropsla Aardbeien, asperges, bieten, bonen
 Mais Aardappels, bonen, courgettes, komkommer, kropsla, pompoenen, tomaten Bieten, selderie
 Mierikswortel Aardappels, vruchtbomen
 Pluksla/snijsla Asperges, bieten, dille, knolvenkel, knoolsoorten, radijs,rammenas,schorseneren, tomaten
 Prei Koolrabi, koolsoorten, kropsla, Oost-Indische kers, schorseneren, selderie, uien, wortels Bonen,erwten
 Radijsjes/rammenas Bonen, erwten, koolrabi, koolsoorten, kropsla, oost-indische kers, snijbieten, spinazie, tomaten, worteltjes  Komkommers
Schorseneren Koolrabi, kropsla, pluksla, prei
Selderij Bloemkool, kamille, komkommers, koolrabi, koolsoorten, prei, stambonen, tomaten Aardappels, kropsla, mais
 Snijbieten Koolsoorten, radijs, rammenas, worteltjes
 Spinazie Aardappels, aardbeien, bieten, koolrabi, koolsoorten, radijs, rammenas, stokbonen, tomaten
 Stambonen Aardappels, bieten, bonenkruid, komkommers, koolrabi, koolsoorten, kropsla, selderie, tomaten Erwten, knoflook,knolvenkel, prei, uien
 Uien Aardbeien, bieten, bonenkruid, dille, kamille, komkommers, witlof, wortel  Bonen, erwten,koolsoorten
 Witlof Bieten, knolvenkel, kropsla, stokbonen, tomaten, worteltjes
 Worteltjes Bieslook, dille, erwten, knoflook, pluksla, prei, radijs, rammenas, rozenmarijn, salie, schorseneren, snijbieten, tomaten, uien, witlof
 Zonnebloem Komkommers  Aardappels

Wat pas ik toe?

n de winter 2018-2019 ben ik volop bezig geweest te bedenken hoe we de tuin dit seizoen gaan inrichten. Het is ieder jaar weer een puzzel.

Vorig jaar las ik over allerlei vormen van tuinieren op internet. Zoals de eetbare bostuin, combinatieteelt, de MM bak, Back to Eden etc. Alles heeft wel aspecten waar ik iets mee kan en dat paste ik toe.

Eetbare bostuin

In de kruidentuin is de eetbare bostuin van toepassing, die blijft zoals hij is. We hebben daar 2 pruimenbomen, een kaki , een vijg, een bessenstruik en een kruisbes staan. Daartussen groeien diverse vaste kruiden, oerprei en spinaziezuring. Op de aarde liggen houtsnippers.

kruidentuin

Wisselteelt en Combinatieteelt

Welke gewassen waar komen te staan bepalen we aan de hand van een schema. Wij maken gebruik van wisselteelt en combinatieteelt. De moestuin is in 6 vakken verdeeld. Daarnaast hebben we nog 4 verhoogde bakken aan de voorkant van de tuin en nog een vak naast de kas.

Wisselteelt

Wisselteelt of vruchtwisseling betekent dat je de moestuin opdeelt in een aantal vakken. Hieruit volgt dat op elk vak dan een bepaalde plantengroep komt zoals de bladgewassen, wortelgewassen, vruchtgewassen, de bonen, etc.. Elk jaar schuiven de plantengroepen een vak op. Daardoor duurt het een paar jaar voordat een plantengroep weer op hetzelfde vak komt.

Dit zijn dan de hoofdgroepen:

  • kool,
  •  blad,
  • vrucht,
  • wortel,
  • aardappel,
  • peul

Waarom?

Waarom zou je gebruik van wisselteelt? Aan de ene kant om ziektes en plagen tegen gaan. Ziektes en plagen zijn vaak verbonden aan één plantengroep. Zo is knolvoet een ziekte die voorkomt bij kruisbloemigen (kolen, raapstelen, radijs, tuinkers, etc). En phytoftora is een schimmel die de nachtschade-familie aantast (aardappel, tomaat, aubergine). Bijna elke ziekte verdwijnt in de loop van de jaren uit de bodem als een plantengroep daar niet meer verbouwd wordt. Vaak is na drie tot vier jaar een ziekte uit de bodem verdwenen. Door de groepen ieder jaar op te schuiven zorg je er voor dat aardappelen pas vier jaar later op dezelfde plek komen of pas vier jaar na tomaten.[ bron WILGENPLANTSOEN]

Aan de andere kant wordt wisselteelt gebruikt om te voorkomen dat de grond uitgeput raakt. Elke plant gebruikt specifieke voedingsstoffen (nutriënten). Als je een paar keer achter elkaar sla op hetzelfde stuk grond verbouwt, dan verdwijnen die voedingsstoffen uit de grond die sla nodig heeft. Het neemt weer een tijd in beslag voordat die voedingsstoffen weer door de bodem zijn opgeslagen. Sommige planten brengen voedingsstoffen in de grond die andere planten nodig hebben. Zo onttrekken veel plantengroepen stikstof uit de bodem. Peulgewassen (erwten, bonen, etc) brengen juist stikstof de bodem in. Daarom wissel je die gewassen met elkaar af .

Combinatieteelt

Je kunt ziektes en uitputting voorkomen door plantgroepen na elkaar te verbouwen, maar je kunt ze ook door elkaar heen verbouwen. Combinaties van planten naast elkaar verbouwen wordt combinatieteelt genoemd.

Waarom?

Soms hebben planten een positieve invloed op elkaar als ze naast elkaar staan. Sommige planten trekken nuttige insecten aan of stoten schadelijke insecten af. Andere planten zuiveren de grond van ziektes. Sommige planten hebben juist een negatieve invloed op elkaar. Die zet je dus niet naast elkaar.

Een ander voordeel van combinatieteelt is dat je optimaal gebruik kan maken van de ruimte in een moestuin. Sommige planten gaan de lucht in en laten ruimte op of vlak boven de grond. Sommige planten hebben lange diepe penwortels, andere juist oppervlakkige wortels. Op de bodem onder tomatenplanten is nog veel ruimte die je kan benutten door er bijvoorbeeld spinazie te zaaien. Pompoenen kunnen tussen mais kruipen. Worteltjes en pastinaken laten veel ruimte voor oppervlakkig wortelende gewassen.

Een bekend voorbeeld van combinatieteelt wordt wel de ‘Drie Gezusters’ genoemd: pompoen, bonen en mais. Bonen binden stikstof voor de stikstofminnende pompoen en mais. Mais biedt stevige stammen voor de bonen zodat die omhoog kunnen klimmen. En zo ontstaat er schaduw waar de pompoen van houdt. En de pompoen biedt weer een mooie bodembedekkende laag.

bronhttps://wilgenplantsoen.com/hoe-doe-je-dat/wisselteelt-en-combinatieteelt/

In onze tuin

De combinaties in de wisselteelt en combinatieteelt die ik vorig jaar heb gebruikt, wil ik dit jaar grotendeels herhalen op een ander vak uiteraard. De hoofdgroepen die ik aanhoud zijn: Aardappel,peul, kool, blad,vrucht, wortel, zoals het schema van de wisselteelt aangeeft . In onderstaande lijstjes staan alleen de gewassen die wij gaan telen, het kan dus zijn dat je iets mist in de opsomming.

1. Koolgewassen [ familie van de kruisbloemigen ]

  1. rode kool
  2. spruiten
  3. broccoli
  4. boerenkool
  5. bloemkool
  6. witte kool
  7. spitskool
  8. koolraap
  9. raapstelen
  10. radijs

2. Bladgewassen

  1. sla
  2. andijvie
  3. spinazie
  4. snijbiet
  5. prei
  6. mosterdblad
  7. orach
  8. peterselie
  9. kervel
  10. selderij
  11. postelein
  12. rucola
  13. veldsla

3. Vruchtgewassen

  1. tomaten
  2. pepers en paprika’s
  3. maïs
  4. augurk
  5. aubergines
  6. meloenen
  7. komkommers
  8. pompoenen
  9. courgettes

4. Wortelgewassen

  1. worteltjes
  2. winterpeen
  3. bietjes
  4. uien
  5. sjalotten
  6. knolvenkel
  7. pastinaak
  8. knolselderij
  9. knoflook

5. Aardappelen [nachtschade]

Heeft i.v.m. bijzonderheid in teelt, voorkomende ziekten, omvang gewas, verzorging, etc. een eigen vak .

6. Peulgewassen

  1. erwten
  2. peulen
  3. bonen
  4. bruine bonen
  5. tuinbonen

vak 1: Kool: bloemkool, rodekool,radijs,broccoli,raapstelen,spruiten met goudsbloem, dille, oregano

vak 2: Blad: orach, prei, slasoorten,andijvie , knolvenkel, selderij, peterselie en [boom]spinazie

vak3:Vrucht:courgette,tomaat,paprika,peper,aubergine,komkommer met mais, Oost-Indische kers, pompoen

vak 4: Wortel:
Bieten in combinatie met dille, knoflook, komkommer, koriander, worteltjes,winterpeen,pastinaak,uien,knolselderij en afrikaantjes

vak 5: aardappel: combineren met calendula. tagetes en mais

vak 6: Bonen: tuinbonen,sperziebonen, snijbonen, peultjes en doperwten, bruine bonen:combineren met aubergine, bonenkruid, suikermais, selderij en tomaat

%d bloggers liken dit: