Volkstuin van Bemar

Aardappel

aardappelbloem

Aardappelen worden veel gegeten. Bij mijn ouders thuis vroeger aten we ze bijna dagelijks en dan aten we eenmaal per week macaroni of patat of soep met brood! Dan spreek ik over de jaren 60-70 waarin ik als kind opgroeide.

Ik heb van huis uit altijd gehoord dat je de aardappelen na de oogst altijd een dag of 3 moet laten liggen om ´af te sterven´. Doe je dat niet en eet je ze vers uit de grond dan zou je maagdarm klachten kunnen krijgen.Of het een fabel is of niet weet ik niet, voor de zekerheid heb ik het nooit geprobeerd.

De aardappel is  erg gemakkelijk in gebruik; gekookt, gebakken, uit de oven, als kroketjes, als frietjes, maar ook lekker in een salade

Aardappelen telen

Van de aardappelplant eet je alleen de knol, maar niet het blad en de bloemen. De aardappel behoort tot de groep Solanaceae, de nachtschadefamilie (de aardappel heet Solanum Tuberosum, bron Wikipedia). Dat betekent dat ze familie is van onder andere de paprika en tomaat.Als je vruchtwisseling toepast op je tuin,is het handig dat je dit weet.

Goede buren, slechte buren

Goede buren van de aardappel zijn afrikaantjes, aardbei, munt, maïs, spinazie. Maar poot aardappelen niet naast selderij, tomaat of rode biet.

Aardappelen poten


Zodra je je pootaardappelen binnen hebt, kun je aan de slag. Alle soorten kunnen voorgekiemd worden. Voorkiemen geeft aardappels een snellere start na het poten. Het geeft geen hogere opbrengst, maar kan van belang zijn als strategie tegen de aardappelziekte. Leg de pootaardappelen enkele weken op een lichte plek (maar geen direct zonlicht) bij een temperatuur van ongeveer 10 graden. Zo vormen zich korte, dikke uitlopers die niet snel afbreken. Als we ze te warm houden, ontstaan lange dunne uitlopers die snel afbreken.
Zodra er uitlopers gevormd zijn, kunnen ze de grond in.Doe dat niet te vroeg ivm de kans op nachtvorst.
Aardappelen worden meestal in rijen gepoot. De afstand binnen de rij is 30 tot 40 cm, dus ongeveer 3 aardappelen per strekkende meter. De afstand tussen de verschillende rijen is ongeveer 50-75 cm, maar dit kan per ras verschillen. Je kunt aardappelen ook goed in een emmer kweken, bv op je balkon.

Aanaarden

Wij aarden de aardappelen altijd aan. We hebben daar een speciaal gereedschap voor, een soort V-vormig hak op een steel .Mocht je willen aanaarden : je aardt de planten het beste aan kort nadat het groen van de planten bovenkomt, als ze 15 centimeter hoog zijn. Doe dit met een hak of ‘aanaarder’ . Als je dit een paar keer herhaalt ontstaan er ruggen. De voordelen daarvan zijn:

  • het bevordert de ondergrondse stengelvorming
  • beschermt vroege aardappelplanten tegen vorst
  • het voorkomt dat knollen naar het licht groeien en groen worden
  • de grond op de ruggen warmt sneller op
  • de regen wordt beter afgevoerd
  • je kunt het onkruid goed bestrijden

Oogsten

Als de planten beginnen te bloeien (zo rond half juni) zitten er al kleine aardappeltjes aan. Dan kun je krieltjes oogsten.

Wanneer de blaadjes slap gaan hangen, is het tijd om te oogsten. Vroege rassen oogst je in juni, halfvroege en late rassen vanaf augustus. Steek bij het oogsten de riek diep onder de knollen zodat je ze niet beschadigt.  Het rooien gebeurt met een riek of met een speciale aardappelriek , die is iets kleiner met smallere vorken

Ik heb van huis uit altijd gehoord dat je de aardappelen na de oogst altijd een dag of 3 moet laten liggen om ´af te sterven´. Doe je dat niet en eet je ze vers uit de grond dan zou je maagdarm klachten kunnen krijgen.Of het een fabel is of niet weet ik niet, voor de zekerheid heb ik het nooit geprobeerd.


bildstar

Een week voor het poten strooien we wat Culterra volgens de aanwijzing op de verpakking. Zo kunnen de pootaardappelen uitlopen en de plant gaan groeien. Een paar weken na het uitlopen van de aardappelen geven we nog een kleine hoeveelheid kali om de knolvorming goed te laten verlopen.

Rassen

Vroege rassen:

  • Dit zijn vroeg afrijpende rassen die gemiddeld 80-100 dagen na het uitpoten kunnen worden geoogst.
  • Je kunt ze wel bewaren ongeveer tot het nieuwe jaar (afhankelijk van het ras)
  • Vroege rassen zijn oa Eersterling, Frieslander, Dore

Middelvroege rassen:

  • Dit zijn rassen die gemiddeld tussen 100 en 120 dagen na het uitpoten kunnen worden geoogst.
  • je poot ze meestal 1 of 2 weken later dan de vroege aardappelen
  • ze hebben een iets langere groeiperiode
  • en zijn daardoor dus ook wat later oogstbaar
  • soms wat langer te bewaren,maar dat is ook afhankelijk van het ras
  • Middelvroege rassen zijn oa Bintje en Eigenheimer

Late rassen:

  • Dit zijn rassen die gemiddeld 110 – 140 dagen moeten groeien om geoogst te kunnen worden. Het betreffen hier over het algemeen rassen die geschikt zijn om de winter door te bewaren tot ver in het voorjaar. Je poot ze vanaf begin april of eerder en dek de grond dan af met vliesdoek.
  • Late rassen zijn bv Nicola en Bildstar
  • Het nadeel van late rassen is dat de planten vaak last krijgen van aardappelziektes. Van deze ziektes,is Phytophthora de meest bekende .De ziekte treedt vaak op vanaf begin juli. Het schimmel-achtige organisme tast zowel loof als knollen aan en kan een aardappelgewas in een week tijd volledig vernietigen. De ziekte is te herkennen aan de bruine ronde vlekken op blad en stengels. Aan de onderkant van het blad kan een wit schimmelpluis ontstaan. Ook buitentomaten hebben veel te lijden van deze ziekte. Vroege rassen aardappelen, die in het begin van de zomer al geoogst kunnen worden, krijgen vaak niet eens de kans om besmet te worden met deze beruchte aardappelziektes.

Voorbereiding

Nadat je aardappelrassen hebt uitgezocht is het zaak om uit te rekenen hoeveel pootaardappeltjes je nodig hebt. Pootaardappelen zijn er in verschillende soorten en maten. De gemiddelde maat is 28 tot 35 millimeter. Een kilo van dit soort pootgoed komt gemiddeld neer op 40 pootaardappels. Dit is genoeg om ongeveer 7 tot 8 vierkante meter mee vol te planten. Je merkt het al: aardappels nemen veel ruimte in beslag in de moestuin. Zelf bestellen wij altijd bij zaadhandel van der Wal.

Zodra je pootaardappeltjes hebt gekocht, kan het echte werk beginnen. De eerste stap in het kweken van aardappels is het voorkiemen. Meestal beginnen wij hier rond half maart mee.
Voor ik de aardappels poot, kies ik ervoor om de knollen een groeivoorsprong te geven door ze te laten voorkiemen. Leg de aardappelen in het licht in een koele kamer, maar niet in de zon.Zodra er uitlopers gevormd zijn, kunnen ze de grond in.Doe dat niet te vroeg ivm de kans op nachtvorst.
Aardappels worden meestal in rijen gepoot. De afstand binnen de rij is 30 tot 40 cm, dus ongeveer 3 aardappels per strekkende meter. De afstand tussen de verschillende rijen is ongeveer 50-75 cm, maar dit kan per ras verschillen.

2018 aardappelen
aardappelen

We aarden de aardappelen aan op advies van de oudere tuinders.Echter er zijn er ook die dat niet doen en ook mooie aardappelen hebben……We hebben het een jaar niet gedaan,maar de aardappelen zaten toen zo diep, dat we ze er met moeite uitkregen. Mocht je willen aanaarden : je aardt de planten het best aan kort na het boven komen van de planten, als ze 15 centimeter hoog zijn. Doe dit met een hak of ‘aanaarder’ (een soort V-vormig gereedschap). Als je dit een paar keer herhaalt ontstaan er ruggen. De voordelen daarvan zijn:

  • bevordert ondergrondse stengelvorming
  • beschermt vroege aardappelplantjes tegen vorst
  • belet dat sommige knollen in het daglicht groeien en groen worden
  • de grond op de ruggen warmt wat sneller op
  • de regen wordt beter afgevoerd
  • betere bestrijding tegen onkruid
de aardappelen komen net boven de grond

Het rooien gebeurt met een riek of met een speciale aardappelriek (kleiner en korter), of eventueel met een spitvork. Laat geen aardappelen (ook geen kleintjes) in de grond achter, de achtergebleven knolletjes gaan na de winter vaak gewoon weer verder groeien

aardappelveldje

De soorten die wij op onze tuin hebben verbouwd, zijn:

  • Eersterling [2016,2017,2018, 2019]: goede oogst, mooie grote smakelijke aardappelen
  • Bildstar, [2017 en 2018]: grote smakelijke aardappelen Zeer bekend met licht rode schil. Licht bloemig en wordt vanaf september geoogst. Geschikt om te koken en te bakken
  • Friese Geeltjes[2015]: klein smakelijk aardappeltje, oud ras
  • Sarpo Mira[2015] roodschillige ardappel
  • Dore[2017] Bloemige zeer vroege aardappel met een lekker volle aardappelsmaak. Kom al in juni van het land. Prima aardappel voor puree en zomerse stamppotje
  • Bintje[2017] Geelschillige aardappel, middelvroeg tot laat afrijpend. Langovaal van vorm. Vrij stevig kooktype en vatbaar voor phythophtora. Geeft grove aardappelen, ook geschikt voor frituren.
  • Eigenheimer[2017] Geelschillige aardappel, middelvroeg afrijpend. Ovaal van vorm. Los kooktype en vatbaar voor phythophtora, zeker in de knol. Smaakvolle aardappel, oud ras.
  • Frieslander[2017 en 2018]: smakelijke grote aardappelen]
  • Mozart[2018] niet al te groot, maar het was een erg droge zomer]
  • Belle de Fontenay[ 2018], door de droogte niet al te veel aardappels per plant, klein maar lekkere aardappel om te gebruiken in een salade.Geelschillig.
  • Tiamo 2019 Rode aardappel met een mooie gladde schil. Geeft een zeer hoge opbrengst met een uitstekende consumptie kwaliteit. Tamelijk vastkokend.
  • Nicola 2019 Vastkokende aardappel, Lekker in de salades, om te grillen of te bakken.Het is een midden-laat ras
frieslanders geoogst 7-7-2017

Een herinnering van mij als kind is die aan mijn opa van moeders kant. Hij was aardappelboer en reed met zijn vrachtauto vol aardappelen langs de deur in wijken in Rotterdam.Als er nieuwe aardappelen waren in het voorjaar, schrapte hij de krieltjes door ze in een emmer met water met zijn klomp te bewerken tot de schil eraf was. Op de foto hieronder zie je de aardappelwagen van mijn opa.

Op de tuin heb ik zijn oude aardappelschep voor de sier op een tuintafel

%d bloggers liken dit: