Volkstuin van Bemar

Bladluis op de fruitbomen

We hebben momenteel veel last van bladluis op bijna alle fruitbomen in onze tuin.

Om ze goed te bestrijden heb ik gegoogeld, wat eraan te doen is.Wij willen alleen natuurlijke bestrijdingsmiddelen gebruiken en niets chemisch……….

Wat is een bladluis eigenlijk?

De bladluis is een plantenetende insect. Hij voedt zich met de cellen van een plant en is meestal groen van kleur, maar er zijn ook witte, zwarte, gele, rode en paarse soorten. Ze zijn erg klein, meestal niet groter dan een halve millimeter. Bladluizen zoeken het groeipunt van een plant op, zoals de top van een jonge stengel. De ideale plek is die plek op de plant waar nieuw en groeiend blad ontstaat en dan bij voorkeur zitten ze aan de onderkant van een blad. Ook bij bloemknoppen is veel voedsel te vinden voor de bladluis. Hij zuigt de voedingsstoffen en sappen van groene planten als het ware naar binnen. Bij iedere beet in de plant drukt de bladluis speeksel in de cel van de plant. Daarmee infecteert hij de plant met virussen en verzwakt zo de plant.

De uitscheiding van de luis noem je honingdauw. Dit is een zoete nectar-achtige vloeistof die voor andere insecten weer als voedsel dient. Bladluizen planten zich razendsnel voort,soms worden eitjes gelegd en soms baren ze levende jongen, zonder een eistadium (vooral in de zomer) . Er is bovendien geen interactie tussen vrouwtjes en mannetjes nodig om zich te kunnen voortplanten. In een jaar tijd kunnen er 15 generaties luizen in je tuin hebben gewoond! In het voorjaar worden er ook luizen geboren met vleugels. Zij reizen met de wind van plant tot plant en zoeken de smakelijkste planten uit.

De virusoverdracht die veroorzaakt wordt door de bladluis geeft de meeste schade aan planten. Door de afname van bouwstoffen kan een plant ook geel worden, minder goed groeien en zelfs uitdrogen en afsterven. Daarbij is de honingdauw die de bladluis afscheidt zoet doordat niet alle suikerstoffen gebruikt worden door de bladluis zelf. De honingdauw is hierdoor een ideale voedingsbodem voor schimmels. Deze schimmels zijn meestal zwart en de combinatie van de bladluis en de schimmel wordt daarom roetdauw genoemd. Honingdauw is voor mieren, wespen en bijen een bron van voeding en soms beschermen mieren bladluizen actief om hun eigen voedingsbron te beschermen.

hommels eten van de honingdauw
hommels komen op de honingdauw af

Toevallig keek ik gisteren naar het programma “Binnenstebuiten” waar een item ging over mieren. De deskundige vertelde dat mieren zelfs in de winter luizen meenemen naar hun nest en in het voorjaar zetten ze ze weer uit in bomen of planten. Ze houden ze als een soort veestapel. Bizar toch?

Natuurlijke vijanden van de bladluizen, onze tuinvrienden

larven van lieveheersbeestjes
larven van lieveheersbeestjes

Er zijn een aantal natuurlijke vijanden van de bladluis die helpen om ze te verdrijven en uit te roeien. De belangrijkste daarvan is het lieveheersbeestje die onder andere leeft van deze kleine diertjes. De larve van een lieveheersbeestje eet gemiddeld 600 bladluizen. Een volwassen lieveheersbeestje eet ongeveer 100 bladluizen per dag. Dat helpt enorm! Maar mieren verzetten zich tegen het lieveheersbeestje en zullen de honingdauw en dus de bladluis beschermen.  bron https://www.duurzaamthuis.nl/bladluis-bestrijden-op-planten

Naast lieveheersbeestjes zijn sluipwespen en hun larven de natuurlijke vijand van de bladluis. Ook zij voeden zich met de luis en kunnen worden ingezet als natuurlijk middel om luis tegen te gaan. Een andere natuurlijke vijand is de oorwurm. Deze eet naast bladluizen bovendien ook mijten, larven en eieren van insecten, kleine rupsjes en andere parasieten. Ze nemen het tuinwerk in het donker over van de lieveheersbeestjes, want die zijn overdag de luizenpopulatie in toom aan het houden. De oorwormen doen dat het liefst in het donker, dus hebben wij vierentwintig uur hulp voor de fruitbomen en bessenstruiken…….Dat zijn nog eens tuinvrienden!

Maar, let op… houdt oorwurmen weg van vruchten als pruimen e.d., zij zullen die juist aantasten.Wij hebben terracotta potjes gevuld met stro in de fruitbomen hangen om zo oorwurmen te lokken zodat die hun intrek nemen in die potjes en de luizen zullen gaan opeten.

luis in de fruitbomen

Spuiten tegen bladluis met natuurlijke bestrijdingsmiddelen

Voor het bestrijden van bladluizen hoef je helemaal geen gif te gebruiken… de natuurlijke duurzame aanpak is net zo effectief. Er zijn diverse huis- en tuinmiddeltjes waarmee je al je planten kunt inspuiten zonder allerlei chemische ingrediënten. Het bespuiten kun je makkelijk doen met een standaard plantenspuit en kan het best om de dag herhaald worden tot de plaag verdwenen is.

  • Je kunt bladluizen heel eenvoudig met koud water wegspoelen. Goed doorspoelen en op de bladeren richten.De luizen waarderen kou absoluut niet en bij herhaling zullen ze besluiten een andere plek te zoeken.Nou is dit op een volkstuin lastiger om te doen dan in een achtertuin, waar je makkelijk je slang op de kraan kan aansluiten.Wij zijn op onze volkstuin afhankelijk van slootwater en om de pomp en slangen uit te leggen naar de sloot en vervolgens te sproeien kost altijd best veel tijd.
  • De meest bekende variant om te gebruiken is de plantenspuit gevuld met water en afwasmiddel. Dit werkt een paar dagen en is niet schadelijk voor je planten. Bij herhaling zullen de bladluizen niet meer terugkeren.
  • Je kunt ook een mengsel van water,zeep en spiritus nemen. Een beproeft recept is 20 ml groene zeep, 20 ml spiritus met een liter water mengen.Dit mengsel wordt dan met een plantenspuit verneveld over de door bladluis aangetaste planten en zal de bladluizen die in contact komen met dit mengsel doden. “Zeep-spiritus” wordt genoemd voor bladluisbestrijding sinds het begin van de twintigste eeuw  in Nederlandstalige boeken.
  • Een aftreksel van tabak in water is ook een goed middel. Kook een handje tabak in water en sproei het mengsel over je planten. Dit stinkt, maar is wel effectief.
  • Ook effectief is een aftreksel van uien. Leg enkele uien een dag in water en spuit dit over de planten. Dit werkt niet alleen voor de bladluis, maar voor bijna alle insecten die zich voeden aan planten.
  • Maak gier van brandnetels en besproei de bomen daarmee.

Overige tips voor natuurlijke bladluizen bestrijding

  • Leg bananenschillen op de aarde rondom de aangetaste planten. De zoetige geur trekt de luizen aan en ze gaan er in zitten. Gooi de schillen om de dag weg en plaats nieuwe. Zo verwijder je langzaam alle bladluizen. Let wel, het voortplanten van de luizen gaat zo snel dat de kans groot is dat dit middel niet toereikend is of dat je heel veel bananen moet eten.
  • Je kunt de luizen naar één plant lokken om de andere planten te ontzien. De Oost-Indische Kers is bijvoorbeeld zeer geliefd. Ook dit zal niet toereikend zijn om je tuin volledig te ontzien, dus houdt in de gaten hoe het met de omringende planten gaat.
  • Ook Afrikaantjes helpen indirect in de bestrijding van luis.Afrikaantjes trekken op hun beurt  insecten aan die bladluis bestrijden.
  • Insecten hebben een hekel aan sterk geurende kruiden. Zo ook de bladluis. Geuren van lavendel, bonenkruid, dille, salie, hysop, uien en knoflook weren bladluis. Plaats deze kruiden als plant in de tuin of strooi de kruiden tussen de planten. Een bolletje knoflook in de aarde doet ook wonderen.
  • Zorg ervoor dat mieren niet te veel kans krijgen om de bladluis te beschermen.Ik las ook de tip om de mieren in je tuin te bestrijden met bv lokdozen. Voor een volkstuin als die van ons, ruim 350 m2 is daar geen beginnen aan.Ik schreef ook al eens een blog over mieren en luizen.Als je zin hebt om die ook te lezen, klik dan op deze link:https://volkstuinvanbemar.nl/mieren-en-luizen/

bron: Duurzaam thuis

Wat hebben wij inmiddels uitgeprobeerd:

  • de bananenschil, diverse malen neer gelegd bij bomen of planten waar veel luis in zat,maar nog nooit ook maar 1 luis op die schillen gezien!
  • Knoflook:  die hadden we rond alle fruitbomen in de grond gedaan. Ondanks dat zat er in 2018 en 2019 toch luis in de bomen. De knoflook heb ik er niet uit gehaald en komt jaarlijks als een grotere pol terug.In de oudere fruitbomen hebben we dit jaar tot nu toe[ lees mei 2020] weinig[ maar wel wat] luis. Dus dit kan aan de knoflook liggen…..
  • Uienaftreksel heb ik vorig jaar geprobeerd, maar ook dat heeft niet geholpen.Wellicht dat je dit een paar dagen achter elkaar moet doen wil het helpen en dat heb ik niet gedaan.
  • Verder hebben we een drukspuit gekocht van 6 liter en ik heb het zeep-spiritusmengsel gemaakt.Vorig jaar heb ik  het een paar dagen  gebruikt en dat heeft wel resultaat gehad!
  • Ook hebben wij kleine terra cotta potjes gekocht die ik jaarlijks vul met stro om ze vervolgens in de bomen te hangen in de hoop dat zich daarin oorwurmen nestelen.
  •  Oostindische kers heb ik in twee vakken onder de appelbomen in combinatie met de lavendel.De Oostindische kers zaait zich ieder jaar zelf weer uit.We hebben een oranje en zachtgele soort.Onder een foto van de zachtgele.
lavendel
  • Lavendel staat onder een van de appelbomen, dille onder een andere appelboom.Toch zie ik in beide bomen in de toppen luis.
  • Afrikaantjes heb ik jaarlijks op verschillende plekken door de hele tuin staan. Nadeel van de OI kers en de afrikaantjes is dat de luizen er al zo vroeg in het jaar zijn voordat die plantjes in bloei staan.
Oranje Oost-indische kers gecombineerd met afrikaantje

Kom je er ooit vanaf?

Als je biologisch tuiniert zoals wij, denk ik dat je niet aan plagen in de tuin ontkomt. Is het geen zwarte luis, dan zie je opeens weer de pruimenboom vol groene luizen…zoals ik vandaag,7-6-2020 ontdekte.

Het blad deze pruimenboom, inmiddels 4 jaar oud,glanst van de honingdauw

Dit jaar hadden we in eerste instantie alleen luis in  twee jonge boompjes [ zie de foto onder de kop van deze blog] Echter, nu eind mei 2020 zitten meerdere bomen[ kers, pruim en appelbomen] behoorlijk onder de luis. Ik heb alleen de twee jonge boompjes eenmalig bespoten met zeep-spiritusmengsel. De luis is in die boompjes dood gegaan,maar de boompjes staat er niet echt top bij.Ik probeer ze te redden door de bladeren steeds te begieten met water en in verband met de droogte ook de kluit steeds van water te voorzien.

Voor de overige oudere bomen laat ik het werk nu aan de lieveheersbeestjes en hun larven over en spuit die verder niet.

Een periode van warm en droog weer vergroot het risico op een bladluizenplaag en is dan veel groter dan bij regenachtig weer.Over warm weer hebben we al drie jaar niet te klagen.Nu wachten we met smart op een flinke plensbui zodat de luizen er weer afgespoeld worden of vertrekken.Inmiddels is mijn ervaring ook dat de luis op een gegeven moment weer weg is en de boom er weer doorheen groeit. Het is een volgens mij een utopie dat als je biologisch tuiniert, je geen luis krijgt in je tuin.Hoe sterker je bomen worden, des te minder hebben ze er onder te lijden.Feit blijft wel dat ze er met luis triest bij kunnen staan…..

Jonge boompjes

Hieronder het jonge pruimenboompje wat we vorig jaar hebben geplant.Deze en het jonge kersenboompje hebben zwaar te lijden onder de luizenplaag

Veel succes met het bestrijden van de luizen in jouw bomen en planten. Heb je een probaat middel gevonden dan zou ik het geweldig vinden als je dit met mij wilt delen. Aan de hoeveelheid bezoeken kan ik zien dat luis een veel voorkomend probleem is. Ik zie nu al wekenlang dat dagelijks veel [soms wel 4-500 mensen] dit blog bezoeken. Daarom heb ik sinds deze week weer de reactiemogelijkheid open gesteld en kun je reageren op dit blog.

In juni 2020 schreef ik een ander blog over luizen, lieveheersbeestjes en mieren in de moestuin.Klik op de link als je dit ook eens wilt lezen

13 gedachtes aan “Bladluis op de fruitbomen

  1. Margriet Bericht auteur

    Ja inderdaad,Goed van jou! bedankt!Toen ik ging googelen zag ik bij Diana’s moestuin de afbeelding van Matthiola Incana Appleblossom. Nu weet ik ook weer dat ik bij haar de zaden heb gekocht!

  2. Carla

    Hoi,

    Ik heb alles gelezen, en wil het zeep-spiritusmengsel wel proberen in mijn pruimenboom. Maar ik ben bang dat dit in mijn fruit gaat trekken en dat ik dit niet zal kunnen opeten. Wat is jouw ervaring daarmee?

  3. Margriet Bericht auteur

    Hallo Carla, als je de boom hebt besproeid heeft dat geen gevolg voor de smaak van je fruit.Het trekt er niet in.Groetjes Margriet

  4. Katrien

    Hallo, wij kopen elk jaar preventief larven van lieveheersbeestjes (DCM). Vorig jaar hadden we dit niet gedaan en dachten we de natuur op zijn beloop te laten. Maar niet echt een goed idee… Vorig jaar ging goed, maar dit jaar hebben we meer dan ooit zwartekersenluis en een kolonie beschermende mieren. Vreselijk voor de boom.
    Volgend jaar willen we bloemen planten om lieveheersbeestjes aan te trekken. We hebben reeds overwinter-kastjes staan. Maar zonder succes.
    Heb jij hierrond ervaring (kastjes) of met planten die lieveheersbeestjes aantrekken?

  5. Margriet Bericht auteur

    Hallo Katrien, leuk dat je op mijn blog reageert! Ik heb wel wat planten in de tuin die lieveheersbeestjes zouden aantrekken, bv Alyssum, ajuga (zenegroen), venkel, duizendblad, ganzerik en lupine. We hebben momenteel heel veel lieveheersbeestjes, maar alleen het zenegroen staat in bloei, dus volgens mij komen ze nu echt op de luis af.Verder heb ik al een paar jaar een insectenhotel, die ik dit jaar groter gemaakt heb.Ik lees dat jij preventief larven gebruikte voorgaand jaar. Wanneer zet je die uit dan ?

  6. Ellen Vandemaele

    Wij hebben recent een 7-tal Afrikaantjes rond ons jonge appelboompje gezet. Nu zie ik reeds enkele lieveheersbeestjes en zeer vele larven ervan aan het werk om de bladluis op te eten. Hopelijk geraken we er zo vanaf…

  7. Mandy

    Hallo,
    Fijn om een blog te vinden die goed up to date is! Ik heb in mijn kleine tuin 2 zuilappelbomen (Red Sensation en Macintosh), en de toppen zitten vol met groene luizen en mieren..
    Een aantal jaar geleden had ik lieveheersbeestje larven besteld voor op mijn balkon, en dat werkte fantastisch. Nu ik een tuin heb, ben ik bang dat het niet afdoende is, of dat de mieren de larven wegjagen (of doden?).
    Nou heb ik begrepen dat mieren, net als slakken, niet over kopertape kunnen lopen. Is dat al door iemand geprobeerd? Ik ga het vandaag rond de stam plakken 🙂

  8. Margriet Bericht auteur

    Hallo Mandy, leuk dat je op mijn blog reageert! Ik heb er zelf nog nooit van gehoord, maar misschien anderen die dit lezen wel. Ik wil hen dan ook uitnodigen te reageren! groet, Margriet

  9. Ger

    Hoi!
    Blij om te lezen dat je het ook met biologische middeltjes kan proberen.onze pruim zit ook vol:( we kunnen niet eens meer onder/erbij zitten met onze tuinset..mieren lopen zelfs over de tuinkussens.er lijkt ook een soort “miezer”af te komen en alles plakt! Ieuw…het is v oor ons ook allemaal nie uyw omdat dit ons eerste jaar wordt dat we hier wonen. Zou het zo jammer vinden als ie weg moet.een andere vraag is:we willen kippen rond laten lopen…zouden de luizen dan ook kwaad kunnen bij ze?

  10. Margriet Bericht auteur

    Hallo Ger, leuk dat je reageert op mijn blog.De plakkerige miezer is de honingdauw die luizen uitscheiden op het blad, lees mijn blog van 23-06-2020 anders ook eens over luizen, lieveheersbeestjes en mieren. Ik zou de boom niet te snel weg doen hoor! Je zou kunnen beginnen met larven van lieveheersbeestjes te bestellen en mierenlokdozen rond je boom te zetten.Voor zover ik weet hebben kippen geen last van bladluizen. Ze kunnen wel luis krijgen maar niet vanaf planten, het zijn dan bv bloedluizen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: